Nawet 1 kwietnia w Folwarku Toporzysko podchodzimy do jeździectwa z pełną powagą... no, może z małym przymrużeniem oka! 

Z okazji Prima Aprilis zapraszamy Was do lektury naszego nowego artykułu o psychologii końskiego humoru. Dowiedzcie się, dlaczego Wasz wierzchowiec czasem zachowuje się jak stajenny komik i czy jego „psoty” to faktycznie poczucie humoru, czy skomplikowane mechanizmy społeczne. Przy okazji przypominamy, że nasze konie są dziś w wyjątkowo rozrywkowym nastroju, więc pilnujcie swoich batów, rękawiczek i... marchewek w kieszeniach!

Chcecie sprawdzić, czy dzisiaj uda Wam się dogadać z Waszymi kopytnymi partnerami bez żadnych psikusów? Zapraszamy na treningi do Folwarku Toporzysko!

Z okazji Prima Aprilis w świecie jeździeckim często żartujemy z „złośliwości” kucyków czy „poczucia humoru” siwych koni. Ale czy zwierzę, które w naturze skupia się głównie na przetrwaniu i wypatrywaniu drapieżników, faktycznie ma czas i strukturę mózgu pozwalającą na żarty? Jako instruktorzy i opiekunowie w Folwarku Toporzysko, obserwujemy nasze stado 24 godziny na dobę. Oto co na ten temat mówi nauka i stajenna praktyka.

Etologia zabawy: To nie żart, to trening przetrwania

To, co my interpretujemy jako „żartowanie”, etolodzy nazywają zachowaniem zabawowym (play behavior). U koni, zwłaszcza młodych, zabawa pełni kluczową rolę w rozwoju:

• Zabawa motoryczna: Galopy, bryknięcia i nagłe zwroty na padoku to „kalibracja” układu nerwowego i mięśniowego. Koń, który „strzela z zadu” tuż obok Twojego ramienia, nie chce Cię uderzyć – on popisuje się swoją sprawnością i zaprasza do interakcji.

• Zabawa z przedmiotami: Podnoszenie kasków, rozpinanie zamków czy tarmoszenie czapraków to objaw wysokiej inteligencji poznawczej. Konie, podobnie jak naczelne, uczą się poprzez manipulację przedmiotami. Jeśli Twój koń ukradł Ci czapkę, gratulujemy – masz bardzo inteligentnego i ciekawskiego partnera!

Czy koń potrafi planować „psikusy”?

Naukowcy zajmujący się poznawaniem zwierząt (animal cognition) badają tzw. teorię umysłu – zdolność do rozumienia, że inna istota ma własne intencje i wiedzę. Choć nie mamy dowodów, że koń planuje „zrobię mu kawał, jak tylko odwróci wzrok”, wiemy jedno: konie to mistrzowie obserwacji i warunkowania instrumentalnego.

Jeśli raz „zażartował”, wyciągając Ci szczotkę z ręki, a Ty zareagowałeś śmiechem, pogonią lub (co gorsza dla dyscypliny, ale świetne dla konia) smaczkiem – koń nauczył się, że to zachowanie przynosi interakcję. Od tego momentu będzie to powtarzał, bo „rozbawił” swojego człowieka i zyskał jego uwagę.

„Złośliwość” czy niezrozumienie?

W jeździectwie często pada zdanie: „Mój koń robi mnie w konia, bo wie, że nie dam sobie rady”. Jako eksperci z Folwarku Toporzysko zawsze to prostujemy: konie nie znają pojęcia złośliwości. To cecha czysto ludzka. Jeśli koń „żartuje” sobie z nas podczas treningu (np. nagle staje i udaje, że boi się kępki trawy), zazwyczaj jest to:

• Unikanie wysiłku (ekonomia energii),

• Błąd w komunikacji (niejasne pomoce jeźdźca),

• Potrzeba rozładowania napięcia.

Poczucie humoru jako oznaka dobrostanu

Warto jednak spojrzeć na to z innej strony. Tylko koń, który czuje się bezpiecznie, jest zdrowy i ma zaspokojone podstawowe potrzeby (ruch, kontakt z innymi końmi, pasza objętościowa), wykazuje chęć do zabawy i „psot”. W Folwarku Toporzysko promujemy jeździectwo oparte na relacji. Jeśli Twój koń próbuje się z Tobą bawić, oznacza to, że traktuje Cię jako bezpiecznego członka swojego świata.

Jak reagować na końskie żarty?

Kiedy następnym razem Twój wierzchowiec „zrobi Cię w konia” – np. rozwiązując uwiąz, podczas gdy Ty na sekundę poszedłeś po bat – uśmiechnij się. To dowód na jego niesamowitą inteligencję i chęć interakcji z otoczeniem.

Pamiętaj jednak o zasadach bezpieczeństwa:

1. Nagradzaj kreatywność, ale koryguj brak szacunku. Zabawa w „ukradłem Ci marchewkę” jest zabawna, dopóki koń nie zaczyna naruszać Twojej przestrzeni osobistej.

2. Bądź ciekawszy od telefonu. Konie często „żartują”, gdy czują się zignorowane przez właściciela.

W ten Prima Aprilis życzymy Wam wielu radosnych chwil w siodle i... miejcie oczy dookoła głowy. W Toporzysku niektóre konie mają wyjątkowo wysokie IQ!