Czy historia musi pachnieć wyłącznie kurzem muzealnych archiwów? Czy wychowanie proobronne to tylko sucha teoria?

W Stowarzyszeniu na Rzecz Dziedzictwa TOPO od lat udowadniamy, że najlepszą lekcją szacunku do własnych korzeni jest świadomy, wymagający wysiłek. W 87. rocznicę agresji sowieckiej na Polskę zapraszamy młodzież, dorosłych, rodziny i pasjonatów historii do Folwarku Toporzysko – na wyjątkowe wydarzenie łączące dwa filary nowoczesnego patriotyzmu: pamięć historyczną oraz edukację proobronną.

Co będzie się działo?

Żywe lekcje historii i plenerowe wystawy (17–20 września)

Wspólnie z Instytutem Pamięci Narodowej udostępniamy dwie unikatowe wystawy plenerowe, po których oprowadzą wyszkoleni przewodnicy:

• „Kampania jesienna 1939 roku ze szczególnym uwzględnieniem walk Suwalskiej i Podlaskiej Brygady Kawalerii oraz agresji sowieckiej z 17 września”,
• „Zbrodnia Katyńska – prawda, pamięć i losy oficerów Wojska Polskiego”.

To nie bierne oglądanie plansz – to przestrzeń do dyskusji o cenie wolności, etosie munduru i znaczeniu obronności we współczesnym świecie.

Trwały ślad: Rozbudowa Alei Dębów i uroczysty Capstrzyk (19–20 września)

Centralnym punktem tożsamościowym projektu będzie uroczyste posadzenie 6 kolejnych Dębów Pamięci, z których każdy upamiętnia konkretnego oficera Pułku 3 Strzelców Konnych zgładzonego przez NKWD w Katyniu. Uroczystość zakończy wieczorny, nastrojowy Apel Pamięci z udziałem kawalerzystów w pełnym oporządzeniu.

Sześć nazwisk, których wcześniej brakowało

W 2020 roku, w 80. rocznicę Zbrodni Katyńskiej, w Toporzysku powstała Aleja Dębów Katyńskich. Posadzono wówczas 17 drzew upamiętniających znanych organizatorom oficerów Pułku 3 Strzelców Konnych zamordowanych w Katyniu. Każdemu z nich poświęcono dąb oraz symboliczny postument.

Historia Alei nie zakończyła się jednak w 2020 roku.

Prowadzone później poszukiwania pozwoliły ustalić nazwiska kolejnych sześciu zamordowanych oficerów pułku. To właśnie im poświęcone zostaną nowe drzewa, o które w tym roku powiększy się Aleja Dębów Pamięci.

19 września odbędzie się uroczyste odsłonięcie sześciu nowych Dębów Pamięci. Przy drzewach znajdą się postumenty z napisem „Katyń 1940 – PAMIĘTAMY” oraz imienne tabliczki upamiętniające zamordowanych oficerów. Uroczystość zakończy wieczorny capstrzyk i Apel Pamięci.

W ramach projektu ma również powstać broszura poświęcona wszystkim oficerom Pułku 3 Strzelców Konnych upamiętnionym dębami.

Dąb jako żywy pomnik

Organizatorzy chcą, aby efekty projektu pozostały w Toporzysku znacznie dłużej niż cztery wrześniowe dni.

Powiększona Aleja Dębów Pamięci ma stać się trwałym elementem krajobrazu oraz miejscem, do którego będzie można wracać podczas kolejnych uroczystości i lekcji historii. Także materiały przygotowane na potrzeby wystaw mają być w przyszłości wykorzystywane do działalności edukacyjnej.

Bo właśnie na tym opiera się idea projektu „Oby Dęby pamiętały”: historia trwa tak długo, jak długo istnieją ludzie i miejsca, które pozwalają kolejnym pokoleniom ją odkrywać.

Dlaczego warto być z nami?

Żyjemy w czasach, w których odporność psychiczna, tężyzna fizyczna i poczucie odpowiedzialności za swoją społeczność stają się kompetencjami kluczowymi. Projekt „Oby dęby pamiętały” pokazuje młodym ludziom, że odwaga i dyscyplina nie są pustymi hasłami – są cechami, które można i należy w sobie trenować.

Informacje organizacyjne:

• Miejsce: Folwark Toporzysko, Toporzysko 454, 34-240 Jordanów
• Wstęp: Wolny dla wszystkich odwiedzających i kibiców (na pokazy, wystawy i uroczystości patriotyczne).
• Dla szkół i grup zorganizowanych: Bezpłatne oprowadzanie przewodnickie i żywe lekcje historii (obowiązuje wcześniejsza rezerwacja terminów dla klas).
• Kontakt i zgłoszenia: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. | tel. 18 287 38 32 | Więcej: www.toporzysko.pl

Zadanie „Oby Dęby pamiętały” realizowane jest w ramach otwartego konkursu ofert Województwa Małopolskiego w dziedzinie kultury w 2026 roku „Mecenat Małopolski”.